Blanke film: een wereldbeeld verkennen

Artikel
Auteur(s): 

"Tijdens mijn opleiding tot filmregisseur gaf de docent videotechniek instructies over hoe we de kleuren van de camera moesten afstellen. Hij nodigde daarvoor de studente met de zachtste huidtextuur uit voor de camera. Zij moest blank zijn. Waarom? Het eigenaardige antwoord luidde dat de huid van blanke vrouwen het meest geschikt is."

China girls, blank als porselein

In de filmgeschiedenis heb je een traditie van zogenaamde China girls: hun blanke huid moet op glad, wit porselein lijken.. Sinds de jaren ’20 maakt men gebruik van vrouwen - samen met een kleurkaart - om kleuren van de pellicule of camera af te stellen. Het doel was om een visuele continuïteit te creëren tussen shots en scènes die onder verschillende lichtomstandigheden werden gefilmd. Ook in recente software zoals Photoshop vind je nog die China girls.

China girls als white glitch in the cinema machine

Genevieve Yue (docent New School New York) beschrijft een China girl als een glitch, een tijdelijke breakdown van cinema. Het publiek krijgt deze opnames nooit te zien, ze zijn enkel voor de techniekers. Maar de relatie met huidskleur maakt het toch problematisch. Het maakt de blanke huidskleur de ‘norm’ bij het filmen. Ze zijn een ‘white glitch’, dus, want mensen “met kleur” worden uitgesloten omdat ze afwijken van deze norm.

Kan technologie racistisch zijn?

Jean-Luc Godard weigerde in 1977 om Kodakfilm te gebruiken in Mozambique.  Hij vond die racistisch, omdat die “gekleurde” mensen slecht belichtte. Cinemahistoricus Brian Winston herinnert er ons aan dat Afro-Amerikanen er op de Amerikaanse televisie (NTSC) groen uitzien, omdat bij het ontwikkelen van de kleurenfilm (en kleurentelevisie), vooral gekeken werd hoe ze het kaukasische huidtype het beste konden reproduceren.

Filmtheoreticus Richard Dyer bevestigt dat ook lichttechnieken in film, televisie en fotografie uitgaan van de blanke huidskleur. In handboeken over fotografie of belichtingstechnieken in film worden bijna enkel blanke gezichten gebruikt, tenzij men schrijft over ‘het probleem’ dat optreedt wanneer mensen van een andere kleur worden belicht. Deze zogenaamde white-centricity van de fotografische media wordt zelden erkend.

Sociologe Lorna Roth noemt dat onbewust racisme, waarbij ongelijkheid en uitbuiting worden gerechtvaardigd door het aanvaarden van een bestaande traditie. China girls illustreren perfect het ontstaan en het functioneren van mechanismes die gebaseerd zijn op racistische vooronderstellingen die niet in vraag worden gesteld.

An van Dienderen maakte in 2015 de kortfilm ‘Lili’ over dit onderwerp, gesubsidieerd door het Vlaams Audiovisueel Fonds, Contour7 en School of Arts Gent.
Meer info: www.anvandienderen.net

Links

Lees meer over